De executeur maakt een nalatenschap in feite klaar voor verdeling. Dit kan om velerlei redenen wenselijk zijn. Bijvoorbeeld:
–  Als de nalatenschap omvangrijk en/of complex is. Een ervaren executeur met kennis van zaken kan dan gewenst zijn.
–  Als te verwachten is dat de erfgenamen in conflict zullen raken met elkaar. Iemand die de leiding krijgt kan er dan voor zorgen dat alles in goede banen geleidt wordt.
–  Als het gewenst is dat één of meerdere erfgenamen na het overlijden worden ontlast van het regelen van het eerste deel van de afwikkeling van de nalatenschap. Een executeur kan dan deze zorgen ontnemen.
Maar hoe komt zo’n executeur in beeld en – soms ook belangrijk – weer uit beeld?

Het begin
Men kan alleen in zijn of haar testament een executeur benoemen. Is dit niet in het testament zo bepaald, dan is er geen executeur. De in het testament aangewezen executeur zal zijn taak moeten aanvaarden voordat hij daadwerkelijk executeur is. Mocht de aangewezen executeur hier niet op zitten te wachten, dan kan diegene ervoor kiezen dit niet te doen.

Het einde
Er zijn verschillende situaties waarin de executele eindigt. Allereerst bepaald de wet dat de taak van een executeur logischerwijs eindigt:
– wanneer hij zijn werkzaamheden heeft voltooid,
– indien de bepaalde tijd waarvoor hij was benoemd is verstreken,
– andere bij de uiterste wil bepaalde gevallen, en
– wanneer de executeur komt te overlijden.

Ontslag
Hiernaast eindigt de taak van de executeur door ontslag door de kantonrechter. Dit ontslag kan de executeur zelf vragen, maar kan ook worden gevraagd door anderen zoals de erfgenamen of schuldeisers. Hier moet dan wel een gewichtige reden voor zijn. Een gewichtige reden kan bijvoorbeeld zijn dat de executeur niet aan zijn verplichtingen voldoet, geld wegmaakt of er sprake is van een groot op feiten gebaseerd wantrouwen. Is er sprake van een urgente situatie dan kan gedurende de lopende procedure omtrent het ontslag alvast om schorsing van de executeur worden gevraagd.

Beneficiaire aanvaarding
Indien een erfgenaam de nalatenschap beneficiair aanvaard, dan is automatisch de vereffening van toepassing. Dit brengt met zich mee dat de executeur direct aan de kant wordt geschoven en zijn taak dus eindigt. Is er echter ruimvoldoende vermogen in de nalatenschap om alle schulden mee te voldoen, dan kan de executeur het einde van zijn taak voorkomen door een zogeheten ruimschoots verklaring af te leggen. Doet de executeur dit, dan mag hij blijven en treedt de vereffening niet in werking. Let wel, zijn er voor belanghebbenden (erfgenamen of schuldeisers) gegronde redenen om te twijfelen aan de ruimschoots verklaring van de executeur, dan kunnen zij dit voorleggen aan de kantonrechter.

 

Heeft u verder nog vragen over een erfenis? Neem dan gerust contact op met een van de erfrechtspecialisten van Baerle87 Advocaten & Mediators.

 

Stappenplan voor de echtgenoot in geval van wettelijke verdeling

Blijft er na overlijden een echtgenoot en kinderen achter, dan is er in veel gevallen sprake van de zogenoemde wettelijke verdeling. Je kunt de wettelijke verdeling in je testament opnemen, maar ook de wet bepaalt dat deze geldt als je op het moment van overlijden getrouwd of geregistreerd partner bent en één of meer kinderen hebt.

De langstlevende echtgenoot verkrijgt in dat geval alle goederen onder de verplichting ook alle schulden te voldoen. De kinderen worden geen (mede)eigenaar van de spullen, maar krijgen in plaats daarvan een geldvordering ter hoogte van hun erfdeel op de langstlevende echtgenoot.

Stap 1 – vaststellen erfgenamen

Ga eerst na wie de erfgenamen zijn. Over het algemeen zijn dit de echtgenoot of geregistreerd partner en de kinderen. Met kinderen wordt bedoeld de eigen kinderen van de overledene (door geboorte, erkenning of adoptie). Pleegkinderen en stiefkinderen kunnen erfgenaam zijn als dit in het testament is opgenomen. Is een van de eigen kinderen al eerder overleden dan kunnen zijn of haar kinderen (kleinkinderen) in de plaats treden en erfgenaam zijn.

Stap 2 – inventarisatie nalatenschap

Het is prettig als er vervolgens goed overzicht komt in wat er in de nalatenschap valt, welke goederen en welke schulden. Over het algemeen zal hiervoor moeten worden begonnen met het inventariseren van de huwelijksgemeenschap, omdat de nalatenschap meestal uit de helft van de huwelijksgemeenschap bestaat. Indien er huwelijkse voorwaarden zijn kan dit natuurlijk anders zijn. Belangrijk is in ieder geval dat je bij de inventarisatie van de nalatenschap kijkt naar wat er allemaal was op het moment van overlijden.

Stap 3 – boedelbeschrijving opstellen

Het opstellen van een boedelbeschrijving is alleen verplicht als een van de erfgenamen dit verlangt. Wij raden het echter aan dit altijd te doen. Het geeft veel overzicht en duidelijkheid wat ook jaren later nog van pas kan komen. In een boedelbeschrijving beschrijf je welke goederen en schulden tot de nalatenschap (‘de boedel’) behoren. Dit heb je in stap 2 al geïnventariseerd. In de boedelbeschrijving waardeer je vervolgens ook deze goederen en schulden. Hoe je de goederen waardeert bespreek je met overige erfgenamen. Dit kan bijvoorbeeld doordat je in onderling overleg een waarde hecht aan de goederen, maar ook door inschakeling van deskundigen.

Stap 4 – berekenen geldvorderingen kinderen

Zoals gezegd zijn de kinderen geen (mede)eigenaren geworden van de spullen. Zij hebben in plaats daarvan een geldvordering ter hoogte van hun erfdeel gekregen. Veelal is deze geldvordering pas bij het overlijden van de langstlevende echtgenoot opeisbaar. Om onduidelijkheden en discussie te voorkomen raden wij altijd aan de geldvordering al eerder vast te stellen. De in stap 3 opgestelde boedelbeschrijving dient als basis voor de berekening van de omvang van de geldvorderingen van de overige erfgenamen.

Tussen de stappen door is het natuurlijk belangrijk om de nodige schulden te voldoen. Zoals gezegd is dit een verplichting van de langstlevende echtgenoot. Bij de wettelijke verdeling moet ook de erfbelasting door de langstlevende echtgenoot worden voldaan. Neem ook deze schuld mee in de boedelbeschrijving van stap 3. De vordering van de kinderen zal dan in stap 4 worden verminderd met het ten laste van ieder komende gedeelte van de erfbelasting, alsmede met de overige in de boedelbeschrijving opgenomen schulden.

Heeft u verder nog vragen over een erfenis? Neem dan gerust contact op met een van de erfrechtspecialisten van Baerle87 Advocaten & Mediators.

Op de dag van de erfenis op 13 november as. staat de executeur centraal. Reden om hier al vast iets meer over de executeur te vertellen. Een executeur wordt benoemd in een testament. Iemand die een executeur wil aanstellen zal dat dus moeten doen bij het opstellen daar van bij de notaris. In het testament kun je dan laten weten wie er executeur van jouw nalatenschap moet zijn en wat hij of zij moet doen. Voor de persoon van de executeur heb je de keuze tussen een bekende of een professional. Een bekende ligt voor de hand als er iemand is die geschikt is en er niet heel veel geregeld zal moeten worden. Een professional is fijn als de toekomstige erfgenamen naar verwachting veel tegengestelde belangen zullen hebben of de nalatenschap een grote omvang heeft. Wat de taken betreft: het regelen van de uitvaart komt vaak voor. Soms staat er dat de executeur een goed tehuis voor de honden van de overledene moet vinden. Een van de wettelijke taken van de executeur is het maken van een boedelbeschrijving. In een boedelbeschrijving somt de executeur op welke bezittingen de overledene had en welke schulden. Een andere wettelijke taak van de executeur is het betalen van de schulden van  de nalatenschap en het beheren er van. Dat klinkt niet meteen heel concreet. Een concreet voorbeeld van het beheren van een nalatenschap is dat in afwachting van verkoop het huis van de overledene onderhouden moet worden en de executeur zorgt dat dit gebeurt. Maar let op; een executeur mag niet verdelen. Alleen de erfgenamen zelf mogen de nalatenschap verdelen. De executeur mag het huis dus niet verkopen! Alleen als dit nodig zou zijn voor de betaling van schulden mag de executeur dit. Als de executeur het niet goed doet kan hij of zij ontslagen worden. Een enkele keer wendt een executeur die het even niet meer weet zich tot ons kantoor. Wij helpen hem of haar dan graag op de goede weg.

.

Als een erfgenaam nog voor overlijden een schenking heeft ontvangen van erflater kan dat invloed hebben op de erfenis. Bij het afwikkelen van een nalatenschap is het dan ook verstandig hiernaar te kijken en de bij leven gedane schenkingen te inventariseren. In de wet wordt overigens gesproken van giften. Dit is een ruimer begrip dan de term schenking, want onder giften vallen naast geldbedragen bijvoorbeeld ook kwijtscheldingen van schulden of de verkoop van eigendom voor een te lage prijs. Let hier dus op bij de afwikkeling van een nalatenschap, ook dit kan meetellen.

De twee meest voorkomende gevallen waarin giften van belang kunnen zijn:

  1. Inbreng

Allereerst bestaat er de mogelijkheid dat een bij leven ontvangen gift moet worden ‘ingebracht’ in de nalatenschap. Een gift hoeft alleen te worden ingebracht als de erflater dit, hetzij bij de gift, hetzij in zijn testament heeft voorgeschreven. De verplichting tot inbreng bestaat dus alleen als de erflater dat expliciet zo heeft bepaald en is er niet automatisch.

Inbreng is niet meer zo letterlijk als het wellicht klinkt en vroeger was. De gift hoeft niet te worden terugbetaald. Bij een verplichting tot inbreng moet de gift in mindering worden gebracht op het te ontvangen erfdeel als een soort verrekening. Ook is er door de wetgever een limiet gesteld aan de inbreng. Inbreng is niet verplicht voor zover de waarde van de gift groter is dan het erfdeel. Je hoeft dus nooit meer in te brengen dan je erfdeel.

  1. Legitieme portie

Een tweede veelvoorkomende situatie waarin giften van belang zijn is bij het berekenen van de legitieme portie. Bij het berekenen van de hoogte van de legitieme portie stel je eerst vast wat de nalatenschap voor waarde heeft. Daar tel je dan de volgens de wet in aanmerking te nemen giften bij op. Vroeger werden alle giften in aanmerking genomen, maar inmiddels geeft artikel 4:67 Burgerlijk Wetboek een limitatieve opsomming van de giften die bij de nalatenschap moeten worden opgeteld om de legitieme portie mee te berekenen. Welke giften er wel en niet mee tellen kan soms behoorlijk ingewikkeld worden. In ieder geval zijn dit alle giften die erflater in de laatste vijf jaar voor zijn overlijden heeft gedaan en alle giften aan zijn legitimarissen (veelal zijn kinderen). Als dan uiteindelijk de legitieme portie van een legitimaris is vastgesteld worden daar vervolgens de giften die de legitimaris zelf van erflater heeft ontvangen van afgetrokken, wederom als een soort verrekening.

F.D.D. Janssen

Giften kunnen bij de afwikkeling van een nalatenschap soms zorgen voor ingewikkelde situaties. Het is verstandig hiernaar te kijken en rekening mee te houden. Heeft u vragen over een nalatenschap? Neem dan gerust contact op met een van de familie- en erfrechtspecialisten van Baerle87 Advocaten & Mediators.