Mag je afspreken dat kinderalimentatie nooit gewijzigd kan worden?

Mensen doen vaak veel moeite om in een echtscheidingsconvenant tot goede afspraken over alimentatie te komen. Dit kost veel energie en dan willen ze – begrijpelijk – ook voor langere tijd weten waar ze aan toe zijn. De wet kent de mogelijkheid om een “niet-wijzigingsbeding” in het echtscheidingsconvenant op te nemen. Dit heeft tot gevolg dat eenmaal gemaakte afspraken nooit meer ge

wijzigd kunnen worden, ook niet als de omstandigheden in de toekomst wijzigen. Daar zijn een paar uitzonderingen op, zoals bijvoorbeeld een faillissement of wettelijke schuldsanering. Is opnemen van een niet-wijzigingsbeding altijd verstandig?

Een niet-wijzigingsbeding wordt regelmatig toegepast bij partneralimentatie. Vaak is het niet-wijzigingsbeding dan onderdeel van een groter geheel, waarbij ook afspraken worden gemaakt over de verdeling, de pensioenrechten en de verwachtingen over de termijn waarbinnen de ontvanger van de partneralimentatie zelf (meer) inkomen zal gaan verdienen. Voor degene die partneralimentatie betaalt kan het bijvoorbeeld aantrekkelijk zijn om voor een bepaalde periode een hogere alimentatie te betalen, maar dan wel met een duidelijke einddatum. Voor degene die alimentatie ontvangt kan dat financiële ruimte geven om zelf op termijn (hogere) eigen inkomsten te gaan verwerven bijvoorbeeld door eerst een opleiding te gaan volgen. Bij het maken van dit soort afspraken kan een niet-wijzigingsbeding goed werken.

Minder vaak spreken mensen af dat de kinderalimentatie niet gewijzigd kan worden, maar het komt wel voor. De Hoge Raad heeft in november een uitspraak gedaan over de vraag of een niet-wijzigingsbeding geldig is bij kinderalimentatie. De uitspraak komt er op neer dat, als de draagkracht van de alimentatie betalende ouder vermindert door een inkomensdaling, deze ouder aan het niet-wijzigingsbeding gehouden kan worden. Indien de draagkracht vermindert omdat de betalende ouder onderhoudsverplichtingen voor andere kinderen krijgt, kan het niet-wijzigingsbeding door

broken worden. Ook de andere kinderen van de betalende ouder hebben immers recht op een onderhoudsbijdrage! Een andere uitzondering kan zijn de situatie dat de daling van de draagkracht van de betalende ouder zo groot is dat hij/zij niet langer in het eigen levensonderhoud kan voorzien bij ongewijzigde handhaving van de overeengekomen kinderalimentatie.

Indien de draagkracht van de betalende ouder stijgt, bijvoorbeeld doordat het inkomen stijgt, dan is het niet-wijzigingsbeding nietig. De wet bepaalt namelijk dat ouders tenminste naar draagkrac

ht moeten voorzien in het onderhoud van hun kinderen. Dus een stijging van het inkomen kan leiden tot stijging van de kinderalimentatie, ondanks een niet-wijzigingsbeding. Het is goed dit in het achterhoofd te houden indien ouders – om welke reden dan ook – van plan zijn om een niet-wijzigingsbeding in hun echtscheidingsconvenant op te nemen.

De jaarlijkse stijging van het inkomen per 1 januari zal vrijwel nooit leiden tot doorbreking van een niet-wijzigingsbeding. De jaarlijkse stijging wordt geregeld via de wettelijke indexering. Per 1 januari 2020 is deze 2,5%. Deze moeten ouders zelf toepassen op de  vastgestelde alimentatie. Doen zij dit niet, dan lopen zij de kans dat in de loop der jaren een behoorlijke achterstand in alimentatie ontstaat. Dit kan onbedoeld tot vervelende conflicten leiden!

 

—Mr. de Visser