Advocaten

Familierecht – Erfrecht

Advocaat erfrecht Amsterdam

Baerle87 heeft ruime ervaring in de behandeling van erfrechtzaken. Wij adviseren en procederen inzake onderstaande onderwerpen.

  • Aanvaarding of verwerping erfenis

    Een erfgenaam heeft drie keuzes met betrekking tot het al dan niet accepteren van een nalatenschap:

    • Beneficiaire aanvaarding, ook wel aanvaarding onder het voorrecht van boedelbeschrijving. In dit geval wordt het erfdeel slechts geaccepteerd indien de baten der nalatenschap de schulden overtreffen. Oftewel enkel wanneer er een positief saldo overblijft na voldoening van de schulden der nalatenschap ontvangt de erfgenaam het resterende erfdeel. Blijken de schulden der nalatenschap echter de baten te overtreffen dan hoeft de erfgenaam de schulden der nalatenschap niet te voldoen uit zijn privé vermogen zoals wel het geval is bij zuivere aanvaarding. In sommige gevallen, bijvoorbeeld wanneer een erfgenaam minderjarig is, is beneficiaire aanvaarding verplicht. Indien een erfgenaam beneficiair heeft aanvaard zal de nalatenschap in beginsel moeten worden vereffend.
    • Zuivere aanvaarding. Dit houdt in dat een erfgenaam zowel de baten als de schulden van een nalatenschap aanvaardt. Het heeft tot gevolg dat als de schulden van de nalatenschap niet uit de nalatenschap kunnen worden voldaan de erfgenaam deze uit zijn privé vermogen zal moeten betalen.
    • Verwerping van de nalatenschap. In geval van verwerping kiest men ervoor om geen erfgenaam in de nalatenschap zijn, men wordt geacht nooit erfgenaam te zijn geweest. Dit heeft meestal tot gevolg dat er plaatsvervulling optreedt waardoor de kinderen van de verwerpende persoon de erfgenamen worden in desbetreffende nalatenschap.

    De erfgenamen hoeven niet allemaal dezelfde keuze te maken. Heeft een erfgenaam een keuze gemaakt dan is deze in principe onherroepelijk en kan hier derhalve, behoudens uitzonderlijke gevallen, niet meer op worden teruggekomen.

  • Erfopvolging

    Na het overlijden van een persoon zal er erfopvolging plaatsvinden, één of meerdere erfgenamen treden dan op als opvolger van de overledene. Deze erfopvolging kan plaatsvinden ‘bij versterf’ of ‘krachtens uiterste wilsbeschikking’.

    • Bij versterf betekent dat de overledene geen testament heeft opgesteld en de erfopvolging plaatsvindt op basis van wat er in de wet hieromtrent is bepaald.
    • Krachtens uiterste wilsbeschikking houdt in dat de overledene heeft afgeweken van de wet door een testament op te stellen. De erfopvolging wordt dan bepaald door hetgeen er is opgenomen in het testament. Men kan in een testament bijvoorbeeld de door de wet genoemde erfopvolgers uitbreiden (erfstelling), maar ook beperken (onterving).

    Erfopvolging geschiedt van rechtswege, dit betekent dat men er niets voor hoeft te doen, er hoeven geen bepaalde handelingen voor te worden verricht, het gebeurt vanzelf. Wel kan een erfgenaam er voor kiezen de nalatenschap niet te aanvaarden door deze te verwerpen.

    Wanneer er geen erfgenamen zijn zal er geen erfopvolging kunnen plaatsvinden en komt de nalatenschap toe aan de Staat.

  • Executeur

    De overledene kan in zijn of haar testament een executeur hebben benoemd. De executeur regelt de zaken betreffende de nalatenschap na het overlijden. Benoeming van een executeur is effectief nu hij/zij de erfgenamen bindt en zonodig beslissingen zonder discussie met de erfgenamen kan nemen. De executeur kan een familielid zijn, maar het is ook mogelijk een professional, zoals een notaris, als executeur te benoemen. De executeur kan beschikken over de saldi op de bankrekening(en) van de erflater om daarmee de nodige kosten te betalen, zoals de uitvaart en de eventueel nog openstaande rekeningen van de erflater. De overledene bepaalt in het testament of de executeur loon krijgt of niet. De executeur verdeelt de nalatenschap alleen indien hij in het testament tevens als afwikkelingsbewindvoerder is benoemd. Als alle schulden van de nalatenschap zijn betaald, de duurovereenkomsten zijn opgezegd, alles is opgeruimd en er een boedelbeschrijving is opgemaakt, kunnen de erfgenamen veelal daarna tot verdeling van de nalatenschap overgaan.
  • Gevolgen gerechtelijke vaststelling ouderschap

    Heeft de erflater een kind dat pas na zijn overlijden door een gerechtelijke vaststelling van het ouderschap zijn wettelijke afstammeling wordt dan is een eventuele verdeling van de nalatenschap tussen de andere erfgenamen nietig. De nalatenschap zal opnieuw moeten worden verdeeld. De vaststelling van het ouderschap heeft immers terugwerkende kracht waardoor wordt geacht dat het kind al tijdens het overlijden van de erflater bestond. Het kind is derhalve erfgenaam en heeft tevens recht op een legitieme portie.
  • Legaten

    De erflater kan ook legaten nalaten door dit op te nemen in het testament. Deze legaten kunnen geldsommen zijn, maar ook bijvoorbeeld persoonlijke goederen zoals een klok, een sieraad, een dagboek, foto’s etc.. De erfgenamen moeten deze legaten uit de nalatenschap voldoen of aan de legatarissen verstrekken. Degenen die een legaat krijgen zijn geen erfgenaam maar legataris. Een legataris verkrijgt een vorderingsrecht en is schuldeiser van de nalatenschap.

    Het is mogelijk dat de erfgenamen bij onvoldoende saldo van de nalatenschap minder betalen dan de erflater heeft bepaald (het legaat waard is). Het is afhankelijk van hoe de erfgenamen de nalatenschap hebben aanvaard of zij het volledige legaat dienen te voldoen.

    Ook een legaat kan verworpen worden indien de legataris deze niet wenst te ontvangen.

  • Legitieme portie

    In het Nederlandse erfrecht hebben onder andere de kinderen van de overledene een speciale positie. Zij hebben onafhankelijk van eventuele behoeftigheid recht op de legitieme portie. Om vast te stellen wat de waarde van de legitieme portie bedraagt dient eerst de zogeheten legitimaire massa te worden berekend. Deze wordt berekend door de waarde van de goederen der nalatenschap te verminderen met de schulden der nalatenschap en hier vervolgens door de overledene gedane giften bij op te tellen. Afhankelijk van het aantal erfgenamen wordt vervolgens de legitieme breuk berekend waarna de waarde van de legitieme portie kan worden vastgesteld. Hetgeen de legitimaris zelf van erflater als gift en/of uit de nalatenschap ontving wordt van de legitieme portie afgetrokken. Resteert er in dat geval nog een bedrag, dan heeft de legitimaris recht dit bedrag van de overige erfgenamen te vorderen.

    Indien er sprake is van grote schenkingen bij leven aan broers, zusters of andere erfgenamen die niet hoeven te worden ingebracht of wanneer men als kind is onterfd kan men over het algemeen aanspraak maken op de legitieme portie.

    De vordering van de legitieme portie moet uiterlijk binnen 5 jaar na het overlijden van de erflater worden ingesteld. In sommige gevallen is de opeisbaarheid van de vordering echter uitgesteld, bijvoorbeeld wanneer de langstlevende echtgenoot alle goederen der nalatenschap verkrijgt. De legitieme portie kan dan pas worden verkregen wanneer deze langstlevende echtgenoot overlijdt. De erflater kan ook zelf in het testament bepalen dat de opeisbaarheid van de legitieme portie wordt uitgesteld tot bij overlijden langstlevende partner.

  • Omvang erfenis

    In het wetboek staan geen regels omtrent de waardering van de goederen der nalatenschap. Wel is bepaald dat alle bezittingen van de erflater worden gewaardeerd op de waarde datum overlijden. De schulden die de erflater al had en bepaalde kosten die (tijdelijk) doorlopen na het overlijden moeten daarvan worden afgetrokken.
  • Onterving

    Indien men is onterfd zal men niet door middel van erfopvolging optreden als erfgenaam. Men kan op twee manieren worden onterfd:

    • Directe onterving. De erflater heeft expliciet in het testament opgenomen dat een persoon is onterfd.
    • Indirecte onterving. De erflater benoemt in het testament uitdrukkelijk een erfgenaam waarmee een oorspronkelijk door de wet aangewezen erfgenaam van de erfopvolging wordt uitgesloten. Voorbeeld; de erflater heeft bepaald dat twee van de drie kinderen tezamen enig erfgenamen zijn. Kind drie is hiermee indirect onterfd.

  • Ouderlijke boedelverdeling

    In testamenten die zijn opgesteld vóór 1 januari 2003 komt de ouderlijke boedelverdeling voor. Dit is een voorloper van wat nu de wettelijk verdeling heet. De ouderlijke boedelverdeling houdt in dat de erflater in het testament de verdeling van de nalatenschap heeft vastgelegd. De langstlevende echtgenoot erft alles en de kinderen hebben een geldvordering op de langstlevende echtgenoot. Pas als deze overlijdt, wordt de geldvordering opeisbaar.
  • Plaatsvervulling

    Is een erfgenaam onterfd of reeds overleden voordat een persoon overlijdt (vooroverleden), dan is het mogelijk dat de kinderen van de overleden erfgenaam zijn plaats in de erfopvolging vervullen.

    • Denk hierbij aan de situatie waarin de oma van een kleinkind overlijdt die reeds zijn moeder, de dochter van oma, heeft verloren. Het kleinkind zal dan (indien oma geen testament heeft opgesteld) de plaats vervullen van zijn moeder en als erfgenaam optreden in de nalatenschap van oma.

    Let wel op, plaatsvervulling vindt alleen plaats indien de nalatenschap wordt afgewikkeld op basis van de wet en er derhalve geen testament is opgesteld óf indien er expliciet in het testament is opgenomen dat de wettelijke regels van plaatsvervulling van overeenkomstige toepassing zijn.

  • Schenkingen en giften

    Men kan kinderen elk jaar een bedrag schenken zonder daar successiebelasting over te betalen. In de Successiewet en op de website van de Belastingdienst is hier het nodige over te vinden. Een erflater kan één of meerdere kinderen al bij leven schenkingen hebben gedaan. Als het testament is opgemaakt na 1 januari 2003 en niet vermeldt dat de kinderen de giften moeten inbrengen als de erflater is overleden, dan mogen ze de giften behouden zonder dat de andere erfgenamen op grond van die giften een grotere aanspraak op de nalatenschap hebben.

    Als in het testament daarentegen is opgenomen dat het kind aan wie is geschonken, de gift moet inbrengen dan wordt de gift bij de nalatenschap opgeteld. Alleen indien dit kind daarna recht heeft op een groter deel dan de gift uitmaakt, erft het nog iets uit de nalatenschap.

    Ook bij de berekening van de legitieme portie zijn de bij leven gedane giften, ook aan anderen dan kinderen, van belang.

  • Testamentair bewind

    De erflater kan een testamentair bewind instellen over de goederen die worden nagelaten. Het gevolg hiervan is dat de rechthebbende, de erfgenaam, niet meer zelfstandig kan beschikken over deze goederen. De erflater kan tevens de bevoegdheden en verplichtingen van de bewindvoerder regelen in het testament en op deze wijze zelf de invulling van het bewind bepalen.

    Er zijn drie vormen van bewind:

    • Beschermingsbewind. Dit bewind is ingesteld ter bescherming van de erfgenaam tegen zichzelf. De goederen die onder bewind staan kunnen bijvoorbeeld niet worden gebruikt ter aflossing van schulden.
    • Conflictbewind. Dit bewind is ingesteld ten behoeve van een ander dan de erfgenaam. Een dergelijk bewind wordt bijvoorbeeld ingesteld indien de goederen na overlijden van de erfgenaam voor een ander zijn bestemd en erflater de goederen wil behouden voor deze ander.
    • Bewind ten behoeve van een gemeenschappelijk belang, bijvoorbeeld de gezamenlijke erfgenamen.

    De gevolgen van het bewind evenals de verplichtingen van de bewindvoerder zijn afhankelijk van de vorm, ook wel de strekking, van het bewind.

  • Testamentaire last

    Een erflater kan in het testament bepaalde goederen nalaten aan personen onder de last iets te doen of na te laten, dit noemt men een legaat onder last. De last kan ontzettend veel inhouden. Voorbeelden zijn lasten tot verzorging van dieren, het uitvoeren van religieuze tradities, maar ook het betalen van een geldbedrag aan een persoon of goed doel.

    Degene op wie de last rust, de erfgenaam, noemt men de ‘lastplichtige’. Degene die voordeel geniet uit de last noemt men de ‘lastbevoordeelde’. Doet de erfgenaam niet wat hem in het testament is opgedragen dan mag deze het goed dat is verkregen onder de last niet houden, het legaat onder last wordt dan vervallen verklaard. Een lastbevoordeelde heeft niet een hele sterke positie, deze kan namelijk geen nakoming vorderen / afdwingen van de last. Het enige wat de lastbevoordeelde kan doen is dreigen met een vervallenverklaring. De rechter kan een dergelijke vervallenverklaring uitspreken. Het gevolg hiervan is dat de erfgenaam zijn aanspraak op het goed kwijtraakt, er kan echter niet worden afgedwongen dat de last wordt uitgevoerd en de lastbevoordeelde heeft dan ook in veel gevallen weinig voordeel aan de vervallenverklaring. Dit is dan ook de reden waarom een testamentaire last onder het huidige erfrecht weinig zal voorkomen. Een last kan wel worden gebruikt om extra kracht bij te zetten aan bepaalde bepalingen in een testament.

    Het is echter ook mogelijk om als lastplichtige de rechter te verzoeken de last te wijzigen of zelfs te laten opheffen. De gronden hiervoor zijn gewijzigde omstandigheden, inkorting of vermindering van de verkrijging van de lastplichtige of verandering van de persoon van de lastplichtige.

  • Uitleg testament

    Bij de uitleg van een testament poogt men te achterhalen wat de erflater gewild heeft. Men dient hier voorzichtig mee om te gaan en komt hier uiteraard pas aan toe indien de bewoording van een testament onduidelijkheid oplevert. In de wet vindt men zowel algemene als specifieke regels om een testament uit te leggen. Een algemene regel voor de uitleg van een testament is dat moet worden aangesloten bij wat de erflater heeft gewild op het moment van testeren. Een heldere specifieke regel is bijvoorbeeld dat wordt aangenomen dat beschikkingen ten behoeve van de ex-echtgenoot, waarmee erflater ten tijde van het opstellen van het testament gehuwd was, vervallen.

    Het is ook mogelijk dat er sprake is van een vergissing van de erflater in een persoon of goed. De wet geeft aan dat de werkelijke bedoeling van de erflater in dat geval ondubbelzinnig dient te worden vastgesteld met behulp van het testament en eventuele andere gegevens.

  • Verdeling erfenis

    Wanneer de schulden der nalatenschap zijn voldaan en de eventuele vereffening is afgerond kan de nalatenschap worden verdeeld. Erfgenamen kunnen in onderling overleg de goederen der nalatenschap verdelen, maar kunnen er ook voor kiezen dit bij de notaris te laten vastleggen in een akte verdeling. Het kan echter voorkomen dat een van de erfgenamen weigert mee te werken aan de verdeling of plotseling is vertrokken zonder nog iets van zich te laten horen. In dat geval kan via een procedure bij de Rechtbank een onzijdig persoon worden benoemd door de rechter om deze weigerachtige erfgenaam te vertegenwoordigen in de verdeling. Ook is het mogelijk dat de erfgenamen simpelweg geen overeenstemming kunnen bereiken omtrent de verdeling van de nalatenschap. In dat geval kan de rechter worden verzocht de verdeling vast te stellen. Iedere erfgenaam kan de rechter een dergelijk verzoek doen. De rechter kan vervolgens zowel de wijze van verdeling als de verdeling zelf vaststellen.

    Een erfgenaam kan naast een aanspraak op zijn erfdeel tevens een schuld hebben aan de nalatenschap, bijvoorbeeld uit leenovereenkomst. De overige erfgenamen kunnen in de verdeling verlangen dat dergelijke schulden aan deze erfgenaam worden toegerekend. Dit zorgt ervoor dat de erfgenaam met een schuld minder geld ontvangt uit de nalatenschap.

  • Vereffening erfenis

    In het geval een of meerdere erfgenamen de nalatenschap beneficiair hebben aanvaard dient de nalatenschap te worden (licht) vereffend. In beginsel zijn alle erfgenamen tezamen vereffenaars. De vereffening is een procedure waarin alle schulden der nalatenschap dienen te worden voldaan. Wanneer dit is geschiedt en de nalatenschap derhalve is vereffend eindigt de vereffening en mogen de erfgenamen overgaan tot verdeling van de nalatenschap.

    Het kan echter ook zijn dat een schuldeiser wiens schuld niet voldaan wordt belang heeft de rechtbank te verzoeken een vereffenaar te benoemen. Deze vereffenaar is dan vaak een advocaat of een notaris en hiermee vangt de zware vereffeningsprocedure aan. Een dergelijke vereffenaar brengt een uurloon in rekening. De kosten komen ten laste van de nalatenschap.

  • Wettelijke verdeling

    Sinds 1 januari 2003 is de positie van de langstlevende echtgenoot ten opzichte van de kinderen aanzienlijk versterkt door het in de wet verankerde fenomeen van de wettelijke verdeling. Simpel gezegd houdt de wettelijke verdeling in dat de wet bepaalt hoe de nalatenschap wordt verdeeld en wel zo dat alle goederen aan de langstlevende echtgenoot worden toebedeeld. De kinderen krijgen recht op hun erfdeel in geld. Deze geldvordering is in de regel pas opeisbaar na het overlijden van de langstlevende echtgenoot. Er bestaan echter uitzonderingen zoals bijvoorbeeld faillissement van de echtgenoot. Ook kan de erflater bepalen dat de geldvordering opeisbaar is als de langstlevende echtgenoot opnieuw huwt zonder huwelijkse voorwaarden;

    Voor 2003 was het niet ongebruikelijk een vergelijkbare verdeling op te nemen in een testament genaamd de ouderlijke boedelverdeling.

  • Wilsrechten

    Indien een langstlevende ouder de eigendom van de nalatenschap van de overledene verkrijgt en de kinderen een vordering op de langstlevende in geld, kunnen de kinderen deze vorderingen (in de meeste gevallen) pas opeisen na het overlijden van de langstlevende ouder. De kinderen hebben echter wilsrechten tot hun beschikking ter versterking van hun positie als schuldeiser in bepaalde gevallen.

    • Zodra de langstlevende ouder aangeeft te willen (her)trouwen kunnen de kinderen hun wilsrechten inroepen. De kinderen hebben dan recht op goederen ter waarde van hun vordering in eigendom. De langstlevende ouder heeft echter het recht op het vruchtgebruik van deze goederen (mag de goederen onder zich houden).